Je hebt Nederlands-Nederlands (NN) en Belgisch-Nederlands (BN). Voor mij is het NN de meest bekende variant, en vallen vele typische BN-uitdrukking me op. Soms zie ik ze voor het eerst of snap ik niet wat er bedoeld wordt. Sporza volg ik voor het wielernieuws en om een bredere blik op het nieuws te hebben lees ik ook vrtnws.
Deze pagina vormt een bloemlezing van wat ik zoal tegenkom.
-
Mazout
Je schijnt het uit te spreken als mazoet, maar ook dat helpt je geen steek. Een 43-jarige Afgaan uit Genk die 3 jaar geleden zijn vrouw overgoot met mazout en in brand stak, is door de rechter in Tongeren veroordeeld tot 10 jaar cel. VRTNWS Het zal wel iets brandbaars moeten zijn, dus een speciaal…
-
Autocar
Dit woord klinkt dubbelop, auto en car maar dat is niet zo. Een autocar bestaat alleen in Vlaanderen, in Nederland kennen we dit rijtuig niet. Voor alle duidelijkheid: voor vrachtwagens komt er geen vignet, daar blijft het systeem van de kilometerheffing gelden. Ook voor motorfietsen, autocars en tractoren zal er geen vignet nodig zijn. VRTNWS…
-
Referentiematch
België is blij, ze hebben afgelopen nacht gewonnen op het WK mannen voetbal. Een wedstrijd waar veel om te doen is en waarvan ik hoop dat het het begin van het einde zal zijn voor de FIFA. De hele website van VRT NWS zit vol met voetbalstukjes, en hun analist mag ook een duit in…
-
Voorzetsels
Een bijzondere eigenaardigheid zijn onze voorzetsels. Ze kunnen heel duidelijk en eenvoudig zijn, zoals je staat voor de kast, of achter de kast, je zit er onder of juist er op. Het beeld dat we erbij krijgen is voor iedereen het zelfde. Maar er zijn ook voorzetsels die niet over een plaatsaanduiding gaan. En dan…
-
Zelfverzonnen
Een veel voorkomend verschijnsel in de Vlaamse pers is dat ze heel vrij omgaan met de woorden. Zo zijn uitdrukkingen nooit veilig, elke redacteur en journalist schroomt er niet voor om weer eens iets nieuws op papier te zetten. Deze pagina zal op termijn een mooie bloemlezing worden van die huisvlijt der Vlamingen. houdt de…
-
Worden opgehouden
Kijk even naar deze video van VRT NWS De goeie man heeft het over blokkades die “worden opgehouden”. Op het eind maakt hij er dan weer “Dat zal ophouden” van. Dit is niet in een live-uitzendig waar mensen zich kunnen verspreken, dit is een korte uitlegvideo, die heel gemakkelijk opnieuw had kunnen worden gemaakt als…
-
Vestimentair
Schotland heeft Haïti met het kleinste verschil geklopt, maar de slappe wedstrijd verdient geen diepgravende analyse. Over de vestimentaire keuze van de Schotten viel wel iets te zeggen. Sporza Opnieuw een Frans woord dat gewoon rechtstreeks in het Vlaams is beland. Vestimentaire keuze, ik beloof je, dat ga je niet in een Nederlands artikel tegenkomen.…
-
Archi-
ARCHI- Étymologie : Emprunté du préfixe grecarkhi‑, marquant le premier rang, du verbe arkhein, « commander ». Préfixe qui sert à forger des noms, des adjectifs, des participes passés, et qui marque la prééminence, la supériorité hiérarchique. Archichancelier, archiduc. Fam. Avec une valeur de superlatif. Archifou, archimenteur. C’est faux et archifaux. Une salle archicomble. archi- | Dictionnaire…
-
Polyvalent
Only in Vlaanderen, polyvalent. Rechtstreeks uit het Frans overgenomen, naturalment. “Deze morgen werd vastgesteld dat de klasjes en de polyvalente ruimte in de kleuterafdeling van de gemeentelijke basisschool De Knipoog in Tollembeek beschadigd werden door een daad van vandalisme”, zegt schepen van Onderwijs Marleen Merckaert. VRTNWS Het kan gaan om een gebouw of om een…
-
Versast en afdokken
Weliswaar uit de oude doos maar toch frapant, al zeg ik het zelf. In het VRT programma “Daar zijn beelden van” komen fragmenten uit het rijke vrt-archief. In de aflevering met Jelle De Beule gaat het over consumentenprogramma’s. Jelle was een van de mannen van Basta, de VARA maakt een Nederlandse variant onder de naam…
-
Schachtentemmer
IK zal eerlijk zijn, ik las eerst schachten-emmer toen ik deze kop zag: Schachtentemmer schuldig aan verkrachting studente, maar hij krijgt geen straf Net zoals in Nederland zijn er ook bij de Vlaamse studentenverenigingen nog ouderwetste gebruiken in gebruik. Zo heet een eerstejaars daar een schacht en is er dus een heuse temmer. Maar laten…
-
Costaud
Het zal weer Frans zijn. Dit onderdeel van mijn blog is eigenlijk een archief om te laten zien dat de taal die in Vlaanderen wordt gebezigd geen Nederlands meer is. Mijn overtuiging is dat we na 1830 ook gewoon een grens moeten trekken tussen de twee talen. De Vlamingen zijn echt losgekomen van hun voormalige…
-
Hekkens
Vandaag een stukje video met ondertiteling van de VRT Ja hoor, je hoorde het goed én je las het goed, hekkens. Dat is een meervoudsvorm maar van wat? Niet van hek maar hekken is al een meervoudsvorm, namelijk van hek. In het Vlaams bestaat er dus het enkelvoud hekken Hekken is dus hek, een hek…
-
Gidon
Ooit van een gidon gehoord? Ik tot vandaag niet. “Hij wil zijn gidon langs onder vastpakken, maar hij rijdt in een put en schiet van zijn stuur” Sporza / Klaas Lodewyck Ik dacht een tikfout te zien en dat er bidon moest staan. Maar het is nog grappiger, het is een tikfout want er had…
-
Bretel
Wat is volgens jou het meervoud van bretel, je weet wel “Elk der beide draagbanden, over de schouders gedragen en van voren en van achteren aan de (mans)broek bevestigd, om het afzakken daarvan te beletten” Nou in Vlaanderen gebruiken ze een andere vorm. Jonas Vingegaard blinkt zijn gele trui (zonder bretellen) nog wat op met…
-
Zangstonde
Het probleem dat met het opkomende Vlaams in de Vlaamse media is dat nog niemand precies weet hoe er mee om te gaan. Het goede nieuws is dat er steeds meer eigen taal wordt gebruikt, iets dat ik toejuich en als een voorbode zie van een eigen taal. Wat 40 jaar geleden ondenkbaar was zien…
-
Krasselen
Soms zie je een (werk)woord waar van je denkt dat ken ik maar dan zie je dat er iets anders staat. Zoals het werkwoord krasselen. Krassen ken je en de uitgang -ssel is ook niet onbekend (mossel, wissel). Maar krasselen, nee dat kwam ik nog niet eerder tegen. Terwijl heel wat concurrenten in de slijtageslag…
-
Gebenedijd
Vandaag weer een voorbeeld hoe de katholieke erfenis tot de dag van vandaag doorwerkt in Vlaanderen. Wanneer was de laatste keer dat jij het woord gebenedijd uitsprak? Ik durf zelfs te beweren dat als je het nu doet, gaat twijfelen hoe je dit woord eigenlijk moet uitspreken. Ik in elk geval wel. Hier de hele…
-
Geboortelijst
De kop van een artikel op VRT NWS is al meteen raadselachtig, Heeft de babywinkel nog een toekomst? De cijfers zeggen van niet: “Geboortelijsten zijn niet eenvoudig”. De vraag is nog te begrijpen maar het antwoord absoluut niet. Wat is er niet eenvoudig? Wat is een geboortelijst en wat is daar moeilijk aan? Het verhaal…
-
Wegdeemsteren
Wat Vlamingen ook kunnen is oude Nederlandse woorden herverpakken en er een nieuwe betekenis aangeven. Dat is niet heel opzienbarend dat doen alle talen. Zo las ik twee dagen achterelkaar op twee totaal verschillende websites een vervoeging van het werkwoord wegdeemsteren. Ook internationaal is er wel sprake van toegenomen concurrentie. Vooral Azië, Latijns-Amerika en Oost-Europa…
-
Contesteren
Weer maar eens een Frans woord dat in Vlaanderen gebruikt wordt. Het werkwoord contesteren, van het Franse contester. Contester conjugaison verbe transitifdroit. Introduire une instance pour discuter un droit qu’un autre revendique. On lui conteste cette succession. Je ne lui conteste pas le droit de passage. Une créance contestée. Par métonymie. Contester un juré, le…
-
Zeel
Weer een nieuw woord geleerd. De Deen Jonas Vingegaard gaf een interview voor de Deense televisie, onze Vlaamse vrienden gaven een vertaling. Jeg tror, at jeg er lidt i den anden side. Jeg ville gerne have kørt etapen, men jeg synes også, at vi som cykelryttere i mange år har manglet én ting – og…
-
Volzet
Nog steeds kom ik compleet nieuwe woorden tegen bij onze Vlaamse vrienden, woorden die voor hun volstrekt normaal zijn. Ik geef eerst de korte zin, daarna de hele zin. Waarschijnlijk lukt het weinig niet-Vlamingen om de korte zin te begrijpen. Lang op voorhand volzet (maar zeker niet van de poes) VRTNWS Van de poes? WTF…
-
Bouwwerken
Een bouwwerk is een ander woord voor een gebouw, meervoud is bouwwerken, meerdere gebouwen. Onze Vlaamse vrienden kunnen er iets anders mee aanduiden. UZ Gent waarschuwt kwetsbare patiënten voor schimmelinfectie door bouwwerken Door grote bouwwerken in het UZ Gent moeten kwetsbare patiënten een masker dragen “Het masker beschermt tegen de schimmelsporen in het stof dat…
-
Vatten
Zelfs heel normale werkwoorden weten de Vlamingen te gebruiken om verwarring te zaaien met hun Noorderburen. Want vatten is een normaal werkwoord, toch? Grijpen of vastpakken, iemand in de kraag vatten bijvoorbeeld. Tot dat je dit leest: Intussen heeft oppositiepartij PS aangekondigd dat ze de raad van bestuur van de RTBF zal vatten en de…
-
Zich laten rollen
Rollen kan verschillende dingen betekenen, van iets draaiend laten voortbewegen, een bal, een wiel, je kunt deeg rollen. Een zaak aan het rollen brengen maar ook door het examen zijn gerold. En je kunt gerold worden, je portemonnee bijvoorbeeld. Onze Vlaamse vrienden hebben nog een betekenis aan rollen toegevoegd. Natuurlijk hebben ze dat gedaan. Volgens…
-
Crapuleus gedrag
Een of meer vandalen hebben een troostplek vernield in een kloostertuin. Gedrag dat schandalig is en iedereen in het dorp is aangeslagen en snapt niet dat je zoiets doet. De waarnemend burgemeester zegt dan ook: “Dit is simpelweg crapuleus gedrag” VRTNWS Crapuleus komt van het Franse crapule Individu vil et malhonnête, capable des pires actions.…
-
Kunnen beschikken
“Na afloop mochten ze beschikken” Na afloop konden de 2 beschikken. Dat staat in het bericht over twee Israëliërs die opgepakt en verhoord werden. Zou dit een juridische term zijn, zo klinkt het wel voor mij. Toch is dit gewoon standaard Vlaams. beschikken, kunnen ~ (vaste woordverbinding) u kunt beschikken: u kunt gaan Vlaams Woordenboek.be…
-
Hold-up
Deze tekst viel mij op door een woord in de titel. De perfecte hold-up: tienkoppig Duitsland kegelt Frankrijk uit het EK na spannende strafschoppenreeks Hold-up, dat had ik al lang niet meer gelezen of gehoord. Maar wat doet het daar in de titel? De perfecte overval? Hier wordt wel erg vrij met de taal omgesprongen.…
-
Gecrispeerd
Mijn grote vriend José spreekt ook onvervalst Vlaams, dat gaat meestal goed, wat betekent dat ik het meeste wel begrijp maar ook met José gaat het soms mis. “Hij moet meer relativeren, dat gecrispeerde moet eruit”: José vindt dat Evenepoel zich meer moet amuseren in de koers Zo luidt de kop van het artikel. Het…