In een luchtig artikel staat een tussenkopje, Een praatje slaan, en dat valt op. Een praatje maken dat ken ik maar het slaan dat hier gebruikt wordt komt mij onbekend voor. Al kun je echt heel veel slaan, het lemma in het WNT is uitgebreid en erg lang. Ruim vijftig onderdelen die ook weer onderverdeeld zijn.
Slaan kan al dan niet gewapend iemand krachtig raken betekenen, maar ook een bliksem slaat in, je voor je hoofd slaan, je slag slaan, ergens niet vandaan te slaan zijn, uit het veld slaan, iemand tot ridder slaan, je tegenstander verslaan, op de vlucht slaan, munt uit iets slaan, alarm slaan, een toon aanslaan, de hand aan zichzelf slaan, zich de handen voor de ogen slaan, iemand in de boeien slaan, een vrijer aan de haak slaan, een blik slaan op, ergens doorheen slaan, een weg inslaan, op de vlucht slaan, dat slaat nergens op en nog veel meer.
Dus dan is het niet verwonderlijk dat dat werkwoord slaan ook bij een praatje gezet kan worden. Het WNT schrijft het volgende:
20. Ook verschillende andere, over het algemeen verouderde, toepassingen op het voortbrengen van een geluid of het uiten van klanken schijnen op de gedachte aan het behandelen van een muziekinstrument te berusten.
a) Geluid slaan, geluid geven (zie ook Dl. IV, 1284).
d. Met woorden, een gesprek enz. als voorwerp: doen hooren, uitbrengen. Het is mogelijk dat deze toepassing zich op geheel andere wijze ontwikkeld heeft. Nog in Z.-Ndl.
Niemant is volleert; maer moet, gestadig aen, Noch leren allen dag, om goeden Dicht te slaen, QUINTIJN, Lys en B. 61.
Dese kunst, na letter-maet, De woorden vast en aerdig slaet, 88.
Hoe zoete lonken (van verliefden) die geen enkel woortje slaan Elkandren wel verstaan, WELLEKENS, Ged. 2, 87.
Nu loopt men nog dooreen en slaat een aangenamen kout met de vrienden, KNEPPELH. 1, 79 [1841].
Al de bibliophielen en boekverslinders van den tijd, die … praatjes sloegen met ”den Beer”, Het Volksbelang v. 20 Juli 1907.
”Wat hebt ge hem geantwoord?” (op een huwelijksaanzoek) ”Nog niets, kan ik daar zoo gauw een ja of een neen op slaan! en of vader instemt …”, STIJN STREUVELS, Minneh. 2, 261 [1903].
kout ≈ gesprek, praatje
Het lemma wordt al in 1927 geschreven en dan al staat erbij dat het “Nog in Z.-Ndl.” is, Zuid-Nederland.
En honderd jaar later is het daar nog steeds, nou ja, in Vlaanderen dan. Vlaams Woordenboek | Praatje slaan, een ~
Bekijk gerust het lemma in het WNT om te zien hoeveel er geslagen kan worden. SLAAN – WNT (Woordenboek der Nederlandsche Taal) Vergeet niet om bovenaan de twee vakjes aan te vinken (Toon ook: subbetekenissen | citaten)