Je hebt Nederlands-Nederlands (NN) en Belgisch-Nederlands (BN). Voor mij is het NN de meest bekende variant, en vallen vele typische BN-uitdrukking me op. Soms zie ik ze voor het eerst of snap ik niet wat er bedoeld wordt. Sporza volg ik voor het wielernieuws en om een bredere blik op het nieuws te hebben lees ik ook vrtnws.
Deze pagina vormt een bloemlezing van wat ik zoal tegenkom.
-
Tram 3
Onze Vlaamse vrienden kennen de meest onwaarschijnlijke uitdrukkingen. Probeer deze maar eens te ontcijferen, het gaat over de wielrenner Wout van Aert. Maar hoe onrechtvaardig het ook mag klinken, richting tram 3 weerspiegelt zijn erelijst niet volledig zijn capaciteiten. Sporza Wat gebeurt hier nou, Wout gaat naar een tram, lijn 3 nog wel. Wat is…
-
Capteren
In een lang artikel waar automobilisten maar weer eens vertroeteld worden, o jee matrixborden geven een lagere snelheid aan dan dat die verwende automobilisten zouden willen rijden en natuurlijk houdt dan niemand zich meer aan die matrixborden. O ja, en vervolgens gaan klagen dat er zo veel bekeuringen worden uitgeschreven. Maar goed, daarover gaat het…
-
Trekken, op flessen
Luister even naar dit interview. Of trek ik het op flessen? Vraagt de man aan Fem van Empel. Ze geeft antwoord maar ik betwijfel of ze echt snapte wat de Vlaming tegen haar zei. Om het lastig te maken heeft in Vlaanderen deze uitdrukking maar liefst drie betekenissen, je weet dus nooit wat iemand echt…
-
Catalogeren
Soms zitten de verschillen in een klein hoekje en is het niet zozeer een probleem dat je niet snapt wat er bedoeld wordt maar je raakt even van je à propos af omdat je gaat twijfelen of je het wel zo schrijft. Tenminste zo werkt het bij mij en vandaar dat het nu in deze…
-
Bib
Een bib, twee bibs, bib-leden en zelfs een bibdeskundige, het staat allemaal in één artikel op VRT NWS. Gelukkig staat zowel deze ingekorte versie van het vele langer woord tegelijk in de titel, die luidt: Nu bibliotheken hun cd-collecties verkopen: verdwijnen ze voorgoed uit de bib? Aan de noordkant van de taalgrens gebruiken we bieb…
-
Chapelure
Het is veel leuker om VRT NWS te lezen dan NOS. Bij de Vlamingen geloven ze veel meer dat zo ook moeten informeren, niet alleen nieuws brengen en een beetje achtergrond. Zo staan er vandaag bij VRT berichten over Ben jij een ochtendmens? Bedank de neanderthaler, speciaal voor de komende feestdagen Tips om je keuken…
-
Droogkast
Deze is wel een van mijn favoriete, want je wordt wel erg op het verkeerde been gezet. Waar denk jij aan als je het woord droogkast leest? Weervrouw Jacotte Brokken kreeg laatst een boze mail van VRT1-kijker Jessie uit Brecht. “Jij voorspelde zon, maar er is niets dan mist en nu krijg ik mijn was…
-
Attest
Vandaag het woordje attest, de opkomt en ondergang van een woord. En dat gebeurt met heel veel woorden, daar is attest niet uitzonderlijk in. Het is ook weer een gevalletje, weg in Nederland, blijvertje in België. In Nederland wordt het zo goed als alleen gebruikt in combinatie met medisch, in België heeft het nog de…
-
Du jamias vu
In de titel van een artikel bij VRTNWS staat een Franse uitdrukking, du jamais vu. Toen ik het las dacht ik dat het ging om de racistische uitspraak, al kon ik er snel niet iets bezwaarlijks uit halen. Maar je weet het nooit. “Du jamais vu”: wat betekenen racistische uitspraken voor Conner Rousseau, voor Vooruit…
-
Blauwblauw
“Het parket wilde dit niet seponeren, en het niet zomaar blauwblauw laten.” VRTNWS Dit is een compleet normale Nederlandse uitdrukking, het is al een hele oude uitdrukking. Betje Wolff en Aagje Deken schreven al in 1793: “Wim lief, ik zou maar blaauw blaauw laaten, met Dominé: … al dat gedisputeer maakt maar heete hoofden.” [bron:…
-
Coup de théâtre
Deze keer geen typisch Vlaamse uitdrukking, denk ik, maar wel een die ik vandaag voor het eerst las. Coup de théâtre inclusief alle accenten. Het staat gewoon in de dikke van Dale: onvoorziene wending die aan een zaak gegeven wordt≈ ommekeer VRTNWS gebruikt het alleen in de aankondiging op de homepage (noemen we dat nog zo?),…
-
Paraplu opentrekken
Een voor mij onbekende uitdrukking las ik – waar anders – op Sporza.be: “Zolang je zelf het reglement creëert dat renners mogen kiezen welke crossen ze rijden, dan mag je vooral niet gaan klagen en de paraplu opentrekken.” Sporza Veldrijden en regen (lees: modder) horen bij elkaar maar wat is nu je paraplu opentrekken? uitdrukking;…
-
Metsen
Je zou bijna denken dat iemand een tikfoutje heeft gemaakt wanneer je de kop van het artikel leest Geen zandzakken, maar in allerijl gemetste muur moet water tegenhouden aan recreatiecentrum in Diksmuide VRTNWS Moet dat niet een gemetselde muur zijn? Het komt nog vier keer vaker voor, dit bijzondere werkwoord metsen. Ik snap het wel,…
-
Klissen
Antwerpse politie klist twintiger die 13 kilogram vuurwerk vervoert met step VRTNWS Wat doet de Antwerpse politie nu weer? De kop van het artikel kon ik niet negeren want ik had werkelijk geen idee of die twintiger nog wel leefde of in het gevang zat of wat ze met hem gedaan hadden. Gelukkig was de…
-
Kneiterknap
Drie dagen geleden haalde Ruben Van Gucht en Paul Herygers herinneringen op met het Nederlands Nederlandse woord priegelwerk, vandaag leerde ze een nieuw woord. Weer van dezelfde Lars van der Haar, hij had het over kneiterknap volhouden. En inderdaad geeft de Dikke van Dale aan dat alles wat begint met kneiter Nederlands Nederlands is, en…
-
Buizen (ww) / Buis (zn)
Om snel Belgisch Nederlands te leren is Sporza een hele goede leerschool. Daar lijken de taalregels wat soepeler te zijn dan bij VRTNWS. Spreektaal mag daar gewoon op schrift worden gesteld, niet alleen bij citaten (wat logisch is) ook wat sportverslaggevers schrijven zit vol met informeel taalgebruik. Vandaag een dubbelportret van het werkwoord buizen en…
-
Priegelrondje
Vorig jaar won Lars van der Haar een veldritwedstrijd en noemde na afloop het een priegelrondje, geheel tot verbazing van het Vlaamse duo-commentaarstel Ruben Van Gucht en Paul Herygers. Het woord was zo bijzonder, schijnbaar, dat ze het nooit zijn vergeten. Luister maar: Een priegelrondje, Meneer Hergers weet niet de “echte exacte vertaling” en Ruben…
-
Dada
In een bericht dat wat prominenter bij VRTNWS wordt gepresenteerd dan bij de NOS wordt uitgebreid stilgestaan bij de afgelopen synoden. Bij de VRT lees ik deze zin: Ook veel besproken, wegens een dada van de paus, is de invulling van het priesterschap. Hun opleiding, hun taak, hun plaats in de samenleving en in de…
-
Navorsing
Een woord dat haast is verdwenen in Nederland maar België nog gemeengoed is. Een woord dat in mijn jeugd nog veel voorkomt in krantenartikelen maar wat ik vandaag al moest opzoeken om de betekenis te achterhalen. Rechtsbovenin staat een parkeerplaats aangegeven, deze is voor Onderwijs en navorsing. Navorsing is het woord dat ik moest opzoeken.…
-
Bediende
Wat voor de een bijna klinkt als een ouderwetse aanduiding is voor de andere officiële benaming. Dat is het geval met de bediende. Voor mij past dit goed in elk 19de-eeuwse roman, of het nu om een dienstmeisje gaat of om iemand die werkt op kantoor of in een winkel, daar past prima bediende bij.…
-
Foert
Dit las ik in een droevig makend artikel over de aankomende Argentijnse presidentsverkiezingen. Daar is de ultraliberale econoom Milei een van de kandidaten en hij maakt een grote kans om de verkiezingen te winnen en daarmee de nieuwe president van Argentinië te worden (en vervolgens het land helemaal kapot te maken). Milei-aanhangers zijn het moe,…
-
Plejade
Dit woord vind je tegenwoordig niet in een Nederlandse krant, en als je het ergens geschreven ziet staan dan waarschijnlijk in de Cultuurbijlage, een boekresensie bijvoorbeeld. Of bij de wetenschapskatern als het over sterren gaat. Maar bij VRTNWS schrijven ze het gewoon op als het over Disney gaat. Geen entertainmentbedrijf ter wereld is zo alomtegenwoordig…
-
Perte totale
België heeft veel meer en langer invloed gehad van de Franse taal dan Nederland en dat merken we elke dag. Vandaag een voorbeeld waar de Vlamingen Frans praten en de Nederlanders voor een Engelse uitdrukking kiezen. “Mijn bestelwagen vol materiaal voor een trouwfeest is perte totale”, zegt een cateraar. VRTNWS Een Nederlander zou zeggen dat…
-
de mayonaise pakt niet
Sporza, de Vlaamse sportzender en website, maakt meer gebruik van Belgisch Nederlands dan de collega’s van VRTNWS. En dat levert dus altijd wel materiaal op voor mijn Taalgrens. Vandaag gaan we mayonaise maken. uitdrukking; BE de mayonaise pakt nietde samenwerking verloopt niet vlot, het klikt niet Een mooie beeldende uitdrukking, als je ooit zelf mayonaise…
-
Kipkap
Wout van Aart haalt opnieuw een zilveren medaille, vandaag op het EK voor mannen op de weg. Dat is al zijn achtste en voor Sporza reden genoeg om het hele lijstje opnieuw onder de aandacht te brengen. Waarom kunnen ze niet blij zijn met de mooie prestatie die hij leverde? Maar zonder die opsomming hadden…
-
Windpokken
Kinderen met windpokken moeten niet meer thuisblijven van school VRTNWS Wat krijgen kinderen in België, windpokken? Hier noemen we ze waterpokken. Land Originele naam Vertaling NL Waterpokken Water BE Windpokken Wind DE Windpocken Wind EN Chickenpox Kip FR Varicelle Verkleinwoord ES Varicela Verkleinwoord DA Skoldkopper Verbrand? SV Vattkoppor Water Verschillende Europese namen voor waterpokken Windpokken…
-
Kruim
In een artikel waarin alle Vlamingen warm worden gemaakt om naar de nieuwe speelfilm Wil te gaan kijken staan vier redenen, de regisseur (Tim Mielants), het boek waarop de film gebaseerd is (WIL van Jeroen Olyslaegers), het onderwerp en de laatste is: 4. De cast: kruim van Vlaamse acteurs VRTNWS Kruim zal wel iets positiefs zijn,…
-
Gedegouteerd
Het zou een keukenterm kunnen zijn, als ik het zonder context zou lezen. Gedegouteerd van het werkwoord degouteren? En zou gouteren ook bestaan? Ja hoor, alle drie de varianten bestaan. We gaan ze allemaal behandelen en beginnen met gedegouteerd, hier met context: “Ik wil mij uitdrukkelijk excuseren bij de politie. Ik snap dat ze gedegouteerd en…
-
Opvolgen
Bij de VRT werkt Peter Decroubele hij is expert en die verdient een eigen beschrijving, Artikelen van zijn hand worden netjes voorzien van zijn naam en foto en ook de omschrijving van waar zijn expertise ligt. Peter Decroubele is journalist bij VRT NWS en volgt religie op. vrtnws Wat doet meneer Decroubele? Hij volgt religie…
-
Hij is formeel
Het woord formeel heeft volgens van Dale vele betekenissen, zeven om precies te zijn, maar zoals die gebruikt wordt in België kende ik het nog niet. Als je bij NOS zoekt op het woord formeel, krijg je zinnen als “Hoewel het formeel ook strafbaar is”, “Deze voorgestelde waarden zijn nog niet formeel vastgesteld als nieuwe…