Je hebt Nederlands-Nederlands (NN) en Belgisch-Nederlands (BN). Voor mij is het NN de meest bekende variant, en vallen vele typische BN-uitdrukking me op. Soms zie ik ze voor het eerst of snap ik niet wat er bedoeld wordt. Sporza volg ik voor het wielernieuws en om een bredere blik op het nieuws te hebben lees ik ook vrtnws.
Deze pagina vormt een bloemlezing van wat ik zoal tegenkom.
-
Gebenedijd
Vandaag weer een voorbeeld hoe de katholieke erfenis tot de dag van vandaag doorwerkt in Vlaanderen. Wanneer was de laatste keer dat jij het woord gebenedijd uitsprak? Ik durf zelfs te beweren dat als je het nu doet, gaat twijfelen hoe je dit woord eigenlijk moet uitspreken. Ik in elk geval wel. Hier de hele…
-
Geboortelijst
De kop van een artikel op VRT NWS is al meteen raadselachtig, Heeft de babywinkel nog een toekomst? De cijfers zeggen van niet: “Geboortelijsten zijn niet eenvoudig”. De vraag is nog te begrijpen maar het antwoord absoluut niet. Wat is er niet eenvoudig? Wat is een geboortelijst en wat is daar moeilijk aan? Het verhaal…
-
Wegdeemsteren
Wat Vlamingen ook kunnen is oude Nederlandse woorden herverpakken en er een nieuwe betekenis aangeven. Dat is niet heel opzienbarend dat doen alle talen. Zo las ik twee dagen achterelkaar op twee totaal verschillende websites een vervoeging van het werkwoord wegdeemsteren. Ook internationaal is er wel sprake van toegenomen concurrentie. Vooral Azië, Latijns-Amerika en Oost-Europa…
-
Contesteren
Weer maar eens een Frans woord dat in Vlaanderen gebruikt wordt. Het werkwoord contesteren, van het Franse contester. Contester conjugaison verbe transitifdroit. Introduire une instance pour discuter un droit qu’un autre revendique. On lui conteste cette succession. Je ne lui conteste pas le droit de passage. Une créance contestée. Par métonymie. Contester un juré, le…
-
Zeel
Weer een nieuw woord geleerd. De Deen Jonas Vingegaard gaf een interview voor de Deense televisie, onze Vlaamse vrienden gaven een vertaling. Jeg tror, at jeg er lidt i den anden side. Jeg ville gerne have kørt etapen, men jeg synes også, at vi som cykelryttere i mange år har manglet én ting – og…
-
Volzet
Nog steeds kom ik compleet nieuwe woorden tegen bij onze Vlaamse vrienden, woorden die voor hun volstrekt normaal zijn. Ik geef eerst de korte zin, daarna de hele zin. Waarschijnlijk lukt het weinig niet-Vlamingen om de korte zin te begrijpen. Lang op voorhand volzet (maar zeker niet van de poes) VRTNWS Van de poes? WTF…
-
Bouwwerken
Een bouwwerk is een ander woord voor een gebouw, meervoud is bouwwerken, meerdere gebouwen. Onze Vlaamse vrienden kunnen er iets anders mee aanduiden. UZ Gent waarschuwt kwetsbare patiënten voor schimmelinfectie door bouwwerken Door grote bouwwerken in het UZ Gent moeten kwetsbare patiënten een masker dragen “Het masker beschermt tegen de schimmelsporen in het stof dat…
-
Vatten
Zelfs heel normale werkwoorden weten de Vlamingen te gebruiken om verwarring te zaaien met hun Noorderburen. Want vatten is een normaal werkwoord, toch? Grijpen of vastpakken, iemand in de kraag vatten bijvoorbeeld. Tot dat je dit leest: Intussen heeft oppositiepartij PS aangekondigd dat ze de raad van bestuur van de RTBF zal vatten en de…
-
Zich laten rollen
Rollen kan verschillende dingen betekenen, van iets draaiend laten voortbewegen, een bal, een wiel, je kunt deeg rollen. Een zaak aan het rollen brengen maar ook door het examen zijn gerold. En je kunt gerold worden, je portemonnee bijvoorbeeld. Onze Vlaamse vrienden hebben nog een betekenis aan rollen toegevoegd. Natuurlijk hebben ze dat gedaan. Volgens…
-
Crapuleus gedrag
Een of meer vandalen hebben een troostplek vernield in een kloostertuin. Gedrag dat schandalig is en iedereen in het dorp is aangeslagen en snapt niet dat je zoiets doet. De waarnemend burgemeester zegt dan ook: “Dit is simpelweg crapuleus gedrag” VRTNWS Crapuleus komt van het Franse crapule Individu vil et malhonnête, capable des pires actions.…
-
Kunnen beschikken
“Na afloop mochten ze beschikken” Na afloop konden de 2 beschikken. Dat staat in het bericht over twee Israëliërs die opgepakt en verhoord werden. Zou dit een juridische term zijn, zo klinkt het wel voor mij. Toch is dit gewoon standaard Vlaams. beschikken, kunnen ~ (vaste woordverbinding) u kunt beschikken: u kunt gaan Vlaams Woordenboek.be…
-
Hold-up
Deze tekst viel mij op door een woord in de titel. De perfecte hold-up: tienkoppig Duitsland kegelt Frankrijk uit het EK na spannende strafschoppenreeks Hold-up, dat had ik al lang niet meer gelezen of gehoord. Maar wat doet het daar in de titel? De perfecte overval? Hier wordt wel erg vrij met de taal omgesprongen.…
-
Gecrispeerd
Mijn grote vriend José spreekt ook onvervalst Vlaams, dat gaat meestal goed, wat betekent dat ik het meeste wel begrijp maar ook met José gaat het soms mis. “Hij moet meer relativeren, dat gecrispeerde moet eruit”: José vindt dat Evenepoel zich meer moet amuseren in de koers Zo luidt de kop van het artikel. Het…
-
Dribbelen
Bij Sporza zijn ze nog flexibeler met taal dan bij de Nieuwsdienst van de VRT en dan krijg je dus uitdrukking die zelfverzonnen lijken maar die gewoon in de titel geraken. Lees maar even mee: Ze dribbelde ooit de rijkste Zweed met een leugen: dit is het verhaal van de vrouw die de Flames aan…
-
Serre
Waar denk je aan bij het woord serre, neem maar even gerust de tijd. Voor mij is het een glazen uitbouw van een huis, je waant je al in de tuin maar zit beschut. Als de zon schijnt zit je vol in het licht, een fijne plek om te vertoeven op een dag als deze…
-
2PK
Hier is de titel van het artikel en kijk of je snapt wat er staat. Garagist uit Merksem veilt 120 2PK’s: “Ik hoop dat ze een tweede leven krijgen” Wat verkoopt de garagehouder uit Merksem? In Nederland zouden we 2VC of deux-chevaux zeggen en schrijven, ook bekend onder de minder vleiende naam lelijke eend. Bron:…
-
Zonder voorgaande
Ik las een zin een begreep werkelijk niet wat er stond. Ging een uitgebreide klacht schrijven om er helemaal op het eind achter te komen dat dit standaard taal is in Vlaanderen, het staat gewoon in het Vlaams Woordenboek. Laten we snel naar de zin gaan kijken en hoe dit gewoon Vlaams is. Die bedenking…
-
Al
Zelfs woordjes van twee letters worden in beide landen anders gebruikt. “Dit is het mooiste liedje dat je al geschreven hebt”, zegt mama Audree Wilson, wanneer ze ‘In my room’ voor het eerst hoort. VRTNWS Voor mijn Nederlandse hersenen kan dit niet. Het is een vertaling en daar kan van alles misgaan, we weten ondertussen…
-
De regels
Vandaag weer een Frans woord dat gewoon overgenomen is door Vlamingen, waarschijnlijk zonder dat de meeste het doorhebben. Het gaat om “de regels”, er is geen enkelvoud, het is altijd de regels. In een achtergrondartikel en item op het VRT NWS Laat komt deze merkwaardige term voor. De reden was dat afgelopen zondag na Luik-Bastenaken-Luik…
-
Verkorven
Er komt een nieuwe film uit, een live-action remake van een klassieke tekenfilm van Disney, hun laatste uitmelk-methode. Deze keer is het Blanche-Neige et les Sept Nains, oftewel Sneeuwwitje. De film komt volgende week uit maar er schijnt al veel kabaal te zijn gemaakt, zo lees ik op vrtnws. Sneeuwwitje staat in het oog van…
-
Zweeppartij
Een leerzaam artikel over Freinetscholen, dat woord had ik ook kunnen uitkiezen om over te schrijven. Op het einde komt onderwijsexpert Pedro De Bruyckere aan het woord en de journalist Sanne Baeck maakt een hele rare taalkundige sprong. Hij vergelijkt methodeonderwijs daarom met een zweeppartij: “Methodescholen zoals Freinet zijn belangrijk voor het onderwijs om te…
-
Geen graten in zien
Een Vlaming kan ergens geen graten in zien of vinden. Daarmee wil hij zeggen dat hij geen problemen voorziet. Zoals in de kop van een VRTNWS artikel UCI ziet voorlopig geen graten in WK wielrennen in Rwanda: “Er zijn geen plannen om het te verplaatsen” VRTNWS Voor de variatie moet ik zeggen dat de Vlamingen…
-
Performant
Laat het maar aan de Vlaming over om elk Frans woord over te nemen in hun eigen taal. Op het eerste gezicht werkt het model ook minstens even goed, al zal de toekomst moeten uitwijzen hoe performant het model echt is. VRTNWS performant, performanteadjectifQui obtient des résultats remarquables eu égard aux moyens mis en œuvre.(Die…
-
Voorbeelden op Kerstdag
Normaal behandel ik één woord per bericht, vandaag drie voorbeelden van taalgebruik in Vlaanderen waarvan ik iets vind. Allemaal stonden ze vanmorgen op de voorpagina van vrtnws. Het doek valt Je zou met wat goede wil van een actie die afgerond is kunnen zeggen dat daar het doek is gevallen. Maar voor mij kun je…
-
Ontlener
Wie of wat is een ontlener? Geef toe tot vandaag had je nog niet gehoord van dit woord. Maar in Vlaanderen is het een heel normaal woord, zodat het ook in de kop van een artikel terecht kan komen. Bolt in Gent vraagt ontleners van elektrische steps en fietsen een alcoholtest te doen in de…
-
Voorjaar
Waar denk jij aan als je het woord voorjaar hoort, zijn het dan lammetjes en opkomende bloemen of is het dan nog winter en koud? Het woordenboek denkt net als ik aan de lente. Maar natuurlijk doen onze Vlaamse vrienden het anders. Het jaar is nog niet voorbij en de VRT laat zien hoe het…
-
Naft
Het Belgische onderzoeksjournalistiek platform Apache.be zit diep in de Vlaamse gemeenschap, dat merk je allereerst aan de onderwerpen die logischerwijs vooral over die Vlaamse gemeenschap gaan en je merkt het aan de taal die gebruikt wordt. Die is vaker wat informeler en zit vol met Vlaamse woorden en uitdrukkingen, veel meer dan bij de publieke…
-
Militanten
Als kind opgroeiend in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw komt het woord militanten mij bekend voor. Over de hele wereld zaten ze en dat ging vaak gepaard met geweld. Oproer in Parijs PARIJS ( Reuter) — Zeker vijftig mensen zijn gisteravond gewond geraakt tijdens felle gevechten tussen duizenden leden van de…
-
Het meervoud van leraar is…
Een kleine taaltest. Voor de klas staat een leraar, op een school werken meerder lera….? Het zal je verbazen maar in het woordenboek staat dat naast leraren je het ook over leraars kunt hebben. Ik vind dat vreemd dus ben ik op onderzoek gegaan. Het begon omdat ik een kop las van een bericht op…
-
Fusioneren
In de Belgische tv-quiz Switch begint elke spelronde met het op de juiste plek zetten van een groep letters zodat het een woord vormt. Dat is een leuk onderdeel en je kunt thuis vanuit de bank ook altijd lekker meedoen. Altijd? Nee niet als je het gevraagde woord simpelweg niet kent. Een fornuis snap ik,…