De kerstvakantie is aangebroken, tijd voor ontspanning en samen zijn met familie en vrienden. En voor dit jaar wil ik jullie wijzen op de documentaireserie van KRO NCRV. In acht afleveringen van een uur (tussen de 50 en 129 minuten) leren we dat racisme en extreemrechts niet iets is van vandaag of sinds de verkiezingen van 2023. Helaas niet.
Binge watchen kan ik niet aanraden, je zult af en toe even op adem moeten komen. Ten miste ik moest dat zeer zeker. De documentaire zit vol met archiefbeelden aangevuld met mensen die terugkijken op die tijd. Dat zijn niet alleen de hoofdrolspelers, de politici, maar ook de mensen waar het over gaat, zij die toen jong waren en net zoals nu worden afgeschilderd als het probleem.
Voor de jonge kijkers
Mocht je begin deze eeuw nog jong zijn geweest of moest je nog geboren worden dan raad ik je aan om het met iemand te kijken die toen wel al volwassen was. Er wordt, naar mijn gevoel, heel weinig uitgelegd, de beelden van toen doen het werk en er is weinig context. En de beelden zijn niet alleen van begin 2000, ook oudere fragmenten komen langs. Meer daarover later. Maar kijk deze serie ook als je geen 50+ bij de hand hebt.
Voor de oudere kijkers
Deze serie moet je kijken, en je verwonderen over de verschillen, want die zijn er zeker, en de overeenkomsten, die zijn er ook. Dit is een geschiedenis waarin we zelf zijn opgegroeid, we waren er bij en deze documentaire laat je terugkijken naar Nederland. Je wordt er niet vrolijk van, dat zeg ik er ook meteen bij, dit is niet de ontspanning die je misschien zoekt tijdens het Lichtfeest van deze maand. Laat het dan gerust liggen en zoek een ander moment in ’26 om deze belangrijke serie te kijken. En als je kinderen hebt, ga hem dan ook met elkaar kijken. Je kunt zoveel extra informatie geven, die – denk ik – nodig is om alles nog beter te begrijpen.
Voor Rotterdammers
Mocht je oud of jong zijn dat maakt niet uit en mocht je in Rotterdam wonen dan is deze serie ook al de moeite waard. Want Rotterdam komt veelvuldig voor in de archiefbeelden. Je kunt dan zien dat er veel veranderd is in de stad. Voor de niet-Rotterdammers is het natuurlijk ook interessant om te zien hoe een grote stad in de jaren ’90 er aan toe was.
Bijzonder
Voor mij zijn de jongeren van toen die nu aan het woord mogen het meest indrukwekkend, om de eenvoudige reden dat zij toen als een gevaar werden beschouwt, door een Pim, door de media, en ze nu het levende bewijs zijn dat dat niet zo is.
Enig minpuntje
Het enige minpuntje dat ik over de serie heb is dat bij de archiefbeelden geen jaartallen staan. Je krijgt iemand te zien en als je die persoon niet kent dan heb je geen idee in welk jaar we zitten. Daarom hier een klein hulpje:
De jaren 80 tot 2002
Hans Janmaat, Lijsttrekker van politieke partij Centrumcemocraten. Zij behalen in 1989 1 zetel in de Tweede Kamer en in 1994 maar liefst 3 zetels.
Wim Kok, Lijsttrekker van politieke partij Partij van de Arbeid (PvdA). De PvdA was een socialistische partij die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan uit een fusie van drie partijen en sinds 1946 altijd in de Tweede Kamer heeft gezeten. In de jaren ’90 werden zij de grootste partij en vormden een Paars kabinet, PvdA, VVD en D66. Het was daarmee voor het eerst sinds 1918 dat er geen christelijke partij in de regering zat. Een unieke samenstelling dus.
Paars regeerde van 1994 tot en met 2002.
Pim Fortuyn is lang voor 2000 al druk bezig. Van 1993 tot 2001 is hij columnist voor weekblad Elsevier (een sjieke Telegraaf). En hij komt
Later meer.
Kijken op NPO Start: Fortuyn: On-Hollands